Haberler :
"İçerdeki Çocuklara" Anaokulu -- "Anneleri cezaevinde olduğu için, parmaklıklar arasında yaşamak ..."
Anaokulu Döneminde Konuşma Yeteneği -- "Ana kucağından ilk defa ayrılmak, yeni ve bilmediği bir ortama uyum ..."
Anne, Baba ve Çocuklar Akıllı Telefon ve Tablet Uygulamasında Buluşuyor -- "Android ve iOS işletim sistemli akıllı telefon ve tablet ..."
Anneler Gününün Tarihçesi -- "Anneler günü, bizleri dokuz ay karnında taşıyan ve belki de ölene ..."
Devletten Yeni Kürtaj Kararı! -- "Tür­ki­ye­’de ya­sak­la­nıp ..."
Dikkat! Bebeğiniz Beyin Felci Olmasın -- "Beyin felci; anne karnında, doğumda veya doğumdan sonraki erken ..."
Edebiyatla Yemek İç İçe -- "Bursa’nın yöresel lezzetlerini şık restoran konseptleri ile ..."
Eşten Organ Nakline İki Yıl Evlilik Şartı -- "Sağlık Bakanlığı, eşler arasında organ nakli için en az iki yıl ..."
Hasta Haklarınızı ve Sorumluluklarınızı Biliyor musunuz? -- "Hasta hakları, esas olarak insan hak ve değerlerinin sağlık ..."
Okula Başlamadan Okuma Öğrenmeli mi? -- "Okullarda her yıl daha da artan rekabet, sınavlar erken yaşta okumaya ..."

Günlük yaşamda herkesin duygusal dünyasında inişler-çıkışlar olur. Duygularımız öfke, sevinç, üzüntü, coşku, keder, huzursuzluk ve endişe arasında gidip gelir. Ancak bipolar bozuklukta yaşamsal olaylarla kısmen veya tamamen ilişkisiz olarak uzun süren ve yoğun duygudurum değişimleri olur.

Bu değişimler düşünceleri, duyguları, fiziksel sağlığı, davranışları ve kişinin işlevlerini, yaşamını etkiler. Yani bipolar bozukluk duygularda, düşüncelerde, enerjide ve davranışlarda aşırı değişikliklerle giden ve tedavi edilebilen bir ruhsal bozukluktur.

Bu değişimler kişinin düşüncelerinde, duygularında, davranışlarında ve yaşamında etkiye neden olabilecek büyüklüğe sahiptir. Bipolar bozukluk, hastanın kendisini aşırı coşkulu (manik/hipomanik dönem), çok durgun (depresif dönem) hissettiği veya iki durumunda da bir arada bulunabileceği karma olarak adlandırılan farklı dönemlerde gözlenen hastalıktır.

Bipolar bozukluk kişinin herhangi bir hatasından ya da kişiliğindeki güçsüzlükten kaynaklanmaz. Tedavi edilebilir tıbbi bir bozukluktur.

Mani/hipomani nedir?

Temel belirtiler aşırı neşeli, bazen öfkeli, coşkulu bir duygudurum; düşünce, konuşma ve hareketlerde hızlanma ve benlik kabarmasıdır. Belirtilerin en az 4-7 gün sürmesi gerekir; belirtileri gün boyu sürer ve kişinin ilişkilerini ve işlevlerinin bozulmasına yol açar.

  • Kişi kendini aşırı mutlu ve taşkın, enerjisini artmış hisseder, bazen de aşırı öfkeli olabilir.
  • Az uykuya rağmen çok fazla enerjiktir.
  • Diğerlerinin yetişemeyeceği kadar hızlı konuşur.
  • Düşüncede hızlanma olur, zihninde düşünceleri hızla akmaya başlar.
  • Konsantrasyon kaybı vardır, dikkati çabuk dağılır.
  • Kendine güveni artmıştır.
  • Kendini güçlü, önemli, diğerlerinden üstün görür.
  • Fazla para harcama, hediyeler alma, ısmarlama, cinsel aktivitede artma, alkol kullanımında artma, hızlı araba kullanma, kumar oynama, aşırı miktarlarda iş yapma (planlar ve projeler) gibi davranış değişiklikleri görülebilir.

Bu durum bazen sanki hastalık değilmiş gibi gelir; “gerçek kişiliğine şimdi kavuşmuş” gibidir. Daha ağır durumlarda gerçekte olmayan sesler duymak, nesneler görmek gibi halüsinasyonlar ve dış gerçeklikle ilişkisiz yanlış inanışlar ve düşünceler (şüphecilik, takip edildiğini düşünmek, kendini önemli ve üstün özellikleri olan biri zannetmek vb.) görülür.

Hipomani maninin daha hafif formudur. Hipomanik dönemde kişi aşırı keyiflidir, her zamankinden daha iyi hisseder, bu dönemde daha üretkendir. Belirtiler hasta veya yakınları tarafından farkedilebilir ancak manide olduğu kadar hayatı güçleştirmez. Kişi genelde bu durumundan hoşnuttur ve ilaçlarını bile kesebilir. Bu dönemden sonra birden mani veya depresyon gelişebilir.

Depresif dönem nedir?

Temel belirtiler çökkünlük, derin üzüntülü bir duygudurum; düşünce, konuşma ve hareketlerde yavaşlama ve durgunluk; değersizlik, güçsüzlük, isteksizlik, karamsarlıktır. Belirtiler en az 2 hafta sürmelidir; hemen hemen her gün ve gün boyu sürmesi ve kişinin ilişkilerini ve işlevlerini bozması gerekir. Duygu alanında çökkünlük, üzüntülü durum; sinirlilik; uyumak isteme; sosyallikte azalma; kendine güvende azalma, değersizlik, suçluluk duyguları; zevk-haz alamama; halsizlik, yorgunluk vardır. Düşünce alanında karamsar düşünceler; alınganlık; kararsızlık; dikkat dağınıklığı; özkıyım düşünceleri, girişimleri vardır. Davranış alanında uyku bozukluğu; iştah değişikliği; enerji azlığı; günlük işleri sürdürmede güçlük; çevreden uzaklaşma, içe kapanma görülür.

Belirtileri özetleyecek olursak:

  • Üzgün, kederli hisseder veya normalde zevk aldığı şeylere karşı ilgisini kaybeder.
  • Kendine bakımı azalır.
  • Çok uyumaktan veya hiç uyuyamamaktan, sabah çok erken uyanmaktan yakınır.
  • İştah kaybı veya artışı görülür.
  • Dikkatini toplamada veya karar vermede güçlükler yaşar.
  • Unutkanlıktan şikayet eder.
  • Kendini değersiz, suçlu hissedebilir.
  • Enerji kaybı vardır. Halsizlik ve yorgunluk hisseder.
  • İntihar, ölüm düşünceleri olabilir.

Karma (ya da mikst) dönem nedir?

Gün içinde sıkça değişen mani ve depresyon belirtilerinin aynı anda yaşanmasıdır. Bazı hastalar bu dönemlerin hepsi ile zaman zaman karşılaşırken, bazı hastalar sadece manik dönem veya depresyon ve hipomani dönemleri yaşıyor olabilir.

Bipolar bozukluk ne zaman başlar?

Her yaşta görülebilir (7-77’ye) ama en sık 20’li yaşların başında başlar.

Bipolar bozukluk ne kadar sıklıkta görülür?

Her 100 kişiden 1-2’sinde görülür. Tüm dünyada benzer sıklıkta görülmektedir. Kadın erkek arasında görülme sıklığı açısından fark yoktur.

Hastalık nasıl seyreder?

İlk hastalık dönemi mani ya da depresyon dönemi olabilir. İlk hastalık dönemi ile ikincisi arasında “sessiz” dönem olabilir, 3-10 yıllık ara gibi. Hastaların % 90’ında hastalık dönemleri tekrarlar. Hastalık dönemlerinin süresi, sıklığı ve şiddeti kişiden kişiye değişir. Alkol ve yasak madde kullanımı hastalık seyrini kötü etkiler, ya hastalık dönemi uzar veya ataklar sıklaşır. Düzensiz ilaç kullanımı da hastalık seyrini olumsuz etkiler. Özellikle koruyucu ilaçların, örneğin lityum gibi, aniden kesilmesi yeni bir hastalık dönemini öne çeker. Hastalık tekrarlama riskini artırır.

Bipolar bozukluğun nedeni nedir?

Tek bir nedeni yoktur. Yapılan bilimsel çalışmalarda nörotransmiter denilen beyin kimyasallarının dengesinde ve iletiminde sorun olduğu gösterilmiştir. Hastalığın kesin nedeni bilinmiyor olsa da genetik, biyokimyasal ve çevresel nedenlerden kaynaklanan bir hastalık olduğu kabul edilir. Bipolar bozukluk her yaşta ve her cinsiyette ortaya çıkabilir, kişilerin psikolojik yapıları, sosyal durumları ile ilişkili değildir. Stres ve yaşam olayları hastalığın tetiğini çekebilir.

Bipolar bozukluk genetik, yani kalıtsal mıdır?

Akrabalarının hiçbirinde bipolar bozukluk olmayanlarda hastalık görülme olasılığı % 1-2 iken, birinci derece bir akrabasında (anne-baba veya kardeşlerinde) bipolar bozukluk varsa görülme olasılığı % 7-8’dir. Tek yumurta ikizinde bipolar bozukluk varsa diğer ikizde hastalık görülme olasılığı % 45-60’dir, yani sadece kalıtım tüm hastalığı açıklayamamaktadır.

Bipolar bozukluğun tanı ve tedavisinin olabildiğince erken başlatılması neden önemlidir?

Bipolar bozukluk sıklıkla depresyon dönemi ile başlamakta, manik dönemler sonraki yıllarda ortaya çıkmaktadır. Bu yüzden hastalar doğru tanı ve doğru tedavi ile karşılaşana kadar yıllar geçebilir. Ancak erken tanı ve uygun tedaviyle aşağıdakiler önlenebilir:

-Okul, evlilik ve iş sorunları

-Alkol/madde kullanımı

-İntihar girişimleri

-Tedavide karşılaşılabilecek sorunlar: Kişi tedavi öncesi ne kadar çok hastalık dönemi yaşadıysa,  sonraki atakların tedavisi de o kadar güç olur.  

-Yanlış, uygunsuz tedavi: Kişi bipolar bozukluk yerine örneğin sadece depresyon tedavisi görürse, sonuçta manik atak gelişimine neden olunabilir. Depresyon yani çökkünlük tedavisi için kullanılan antidepresif ilaçlar tek başına kullanıldıklarında maniye yol açabilir.

Bipolar bozukluk nasıl tedavi edilir?

Tedavinin Basamakları: Akut tedavi (hastalık belirtileri başladığı sırada) ve Koruyucu tedavi (yeniden hastalanmayı engelleme).

Tedavinin İçeriği: İlaç, Eğitim ve Psikoterapidir.

En önemli tedavi ilaç tedavisidir. İki tedavi stratejisi vardır: İlk önce var olan hastalık döneminin (mani ya da depresyonun) tedavi edilmesi gerekir ve beraberinde hastalık yinelemesini önlemek için koruyucu tedavi planlanır. Sadece hastalık dönemlerinin tedavi edilmesi yeterli değildir. Çünkü bipolar bozukluk tekrarlayan bir ruhsal bozukluktur.

Bipolar bozuklukta tedavinin asıl amacı uygun ilaç kullanımının sağlanması ve yaşam şartlarının hastalık dönemlerini azaltacak şekilde düzenlenmesidir.

BİPOLAR BOZUKLUĞU OLAN HASTALARIN YAKINLARINA ÖNERİLER

Bipolar bozuklukla yaşayan hastalarımız kadar yakınlarının da hastalıkla ilgili güçlükleri olabilir. Hasta yakınlarımızın da hastalığa alışmaları zaman alabilir. Hastalıkla baş etmenin ilk adımı yakınınızın hastalığı hakkında doğru bilgi sahibi olmanızdır.

Önce yakınınızın hastalığını tanıyın. Hastalığın nedenleri, belirtileri ve tedavisi hakkında bilgi sahibi olun. Hastanızın doktoruyla konuşun, aklınıza takılan soruları, bilgi edinebileceğiniz kaynaklarını sorun. Hastalıkla ilgili her şeyi bir gün içinde öğrenmek yerine öğrendiklerinizi sindirmek için kendinize zaman verin.

Bir hastalık tanısını almak ve buna uyum sağlamak hem hasta için hem de yakını için kolay değildir. Hastalığa uyum sağlama sürecinde kişi kendisinde ya da yakınında hastalık olduğunu kabul etmeyebilir, üzüntü duyabilir, öfkelenebilir. Hastalığa alışmak ve uyum sağlamak için kendinize ve hastanıza zaman verin.

Özellikle hastalık döneminde hastaya destek olmak ve yardım etmek bedenen ve ruhen yorucu olabilir. Kendinize zaman ayırın. Gerektiğinde siz de yakınlarınızdan, gerekli gördüğünüzde bir hekimden yardım ve destek alın.

Bazı hasta yakınları, özellikle anne babalar ve eşler hastalığın ortaya çıkışı ile ilgili olarak kendilerini suçlayabiliyorlar, ya da suçlanabiliyorlar. Bipolar bozukluk biyolojik temelleri olan bir hastalıktır. Hastalığın ortaya çıkmasında çevresel etkenler de etkili olmakla birlikte, çocukluk yaşantıları ya da kötü bir evlilik tek başına bipolar bozukluğu ortaya çıkarmaz. Bipolar bozukluğun ortaya çıkmasında anne-babaların ya da eşlerin bir suçu yoktur.

Bizim toplumumuzda aile ve arkadaşlık ilişkileri oldukça yakın ve sıcak olduğu için şanslıyız. Aile üyeleri ve arkadaşlar hastalarını koruyorlar ve destekliyorlar, ancak aşırı koruyuculuktan kaçınmak gerekmektedir. Örneğin, hasta üzülecek ve hastalanacak korkusuyla bazı olayları saklamak, hastanın yerine getirebileceği sorumlulukları üzerinden almak hastanın kendine güvenini azaltabilir. Hastanızın kendi başına yapabileceği şeyleri onun yerine yapmayın.

Hasta, hasta yakını ve tedavi ekibi işbirliği herkesin işini kolaylaştırır. Hasta yakınları, hastalık ve iyilik dönemlerinde hem hastanın ve hem de tedavi ekibinin en önemli yardımcısıdır.

Hastalık döneminde nelere dikkat etmeliyiz?

Her zaman olduğu gibi manik dönemde de hastaların ilaçlarını düzgün bir şekilde kullanmaları çok önemlidir. Hastalar bu dönemde hastalıklarını ve tedaviyi reddedebildikleri için hasta yakınlarının ilaç kullanımını denetlemeleri gerekebilir. Bu dönemin belirtilerine karşı (aşırı para harcama, cinsel ilgide artış, tehlikeli davranışlar) hastayı ve aileyi korumak için bazı sınırlar belirlemek gerekebilir.

Manik dönemde hastalar yakın oldukları kişiyle uğraşabilir, onunla kırıcı konuşabilir. Bunun hastalığın bir belirtisi olduğunu bilmek, hasta yakınlarının bu davranışı kişiselleştirmemesine yarayabilir. Ayrıca, bu dönemde hastaya karşı kışkırtıcı olmamak ve etrafındaki uyaranları azaltmak gereklidir.

Depresyon dönemindeki en önemli konu intihar riskidir. Depresyon döneminde hastanın intihar düşüncelerine karşı uyanık olmak, daima ciddiye almak ve derhal doktoruna iletmek gerekir. Depresyondaki bir hastanın yakınlarının sosyal desteğine ve yüreklendirmesine ihtiyacı vardır.

Hastalık dönemlerinin, özellikle depresyon dönemi uzun sürmesi, hasta kadar hasta yakınları için de zorluklar yaratır. Zorlandıklarını hissettiklerinde hasta yakınları da yardım almalı ve kendilerine zaman ayırmalıdır.  

Hastalık dönemleri önemli kararların verilmesi ve önemli konuların konuşulması için uygun değildir, bunlar iyilik dönemine ertelenmelidir.

Hasta iyileşirken nelere dikkat etmeliyiz?

Hastalık döneminin ardından her hasta yaşamına kendi temposunda geri dönecektir. Hastadan beklentiler düşük ya da yüksek olmamalıdır. Hastalar eski yaşamına hemen dönmek için zorlanmamalıdır. Diğer taraftan, aşırı koruyucu da olmamak gerekir. Hastanın yapması gereken işleri onun için değil, onunla birlikte yapmalıdır. Böylece kendilerine güvenlerini geri kazanacaklardır. Amacımız hastalarımızın iyilik dönemlerinde kendi ayaklarının üzerinde durmalarıdır, bu konuda onları yüreklendirmek gerekir.

Hasta iyileştikten sonra ona her zamanki gibi davranmak, ancak uyarı belirtilere karşı uyanık olmak gerekir. Hastalığın yinelediğini ya da alevlendiğini hastadan önce hasta yakını fark edebilir. Gerektiğinde hastalığın belirtilerine dikkat çekmek ve birlikte doktoruyla görüşmeyi önermek gerekebilir.

Hasta her sevindiğinde ya da her üzüldüğünde hastalanıyor diye düşünüp paniklemek hem sizi hem de hastanız endişelendirir. Hastanızın günlük keyifliliği ile hipomanisi, kötü bir günü ile depresyonu arasındaki farkı tanımaya çalışın. Bipolar bozukluğu olan hastaların da herkes gibi kendilerini iyi ya da kötü hissettikleri, ancak hastalık düzeyinde olmayan günleri vardır.

İyilik döneminde nelere dikkat etmeliyiz?

Hastalık dönemlerinden hemen önce hastanızın gösterdiği belirli davranışlar hastalığın uyarı sinyalleridir. Yukarıda da söz edildiği gibi, hastanız iyilik dönemindeyken bu uyarı sinyallerini gördüğünüzde neler yapacağınızı hastanızla birlikte planlayın. Gelecekte yaşanabilecek hastalık dönemlerinde bazı önlemleri almak için hastanın onayını alın. Örneğin, manik dönemde aşırı harcama yapmaması için kredi kartlarını, tehlikeli araba kullanmaması için araba anahtarlarını almak için onay alın ve bu konuyu konuşun. Hastaneye yatış gereken durumlarda yatmak istemezse yardım alabileceğiniz kişileri birlikte kararlaştırın.

Hastanızın ilaçlarını doktorun önerisi doğrultusunda kullanıp kullanmadığını gözleyin. İlaçlarını düzensiz kullandığını ya da kestiğini fark ettiğinizde birlikte doktoruyla görüşün.

Bazen hasta yakınları da toplum içinde ruhsal bozukluğu olan kişilerin etiketlendiğinden yakınabilirler. Etiketlenmekle baş etmek için yakınınızın hastalığını herkese anlatmak zorunda hissetmeyin, ancak güvendiğiniz ve yakınlığınız olan kişilerle paylaşın.

ÇOCUKLAR…

Eğer hasta bir ebeveynse, hastalık dönemi ister hastanede, ister evde geçsin çocuğunun güven duyduğu bir yetişkin tarafından, çocuğun anlayabileceği bir dilde açıklama yapılması gerekir. Ebeveynin hastalanmasında ne çocukların ne da hastanın bir suçu olmadığı anlatılmalıdır.

Daha fazla bilgi edinmek için şu internet sitelerini önerebiliriz.

http://www.bipolaryasam.org

İngilizce internet sitesi: http://www.nimh.nih.gov/health/publications/bipolar-disorder/summary.shtml

Hafta Hafta Gebelik

Bebek İsimleri ve Anlamları

A B C Ç D E F
G H I İ J K L
M N O Ö P R S
Ş T U V V Y Z

yazar olun

sariyer logo

ünlülerin güzellik sırları

tüp bebek uygulamaları

En meşhur diyetler

Template Settings
Select color sample for all parameters
Red Green Olive Sienna Teal Dark_blue
Background Color
Text Color
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family
Direction
Scroll to top