Türkiye'nin en iyi sağlık internet sitesine hoş geldiniz.

Okul Fobisi Belirtileri Nelerdir?

Okul korkusu, okul reddi adı ile de bilinen okul fobisi, ilk kez okul öncesi eğitime veya 1. Sınıfa başlayan çocuklarda görülür. Kuvvetli bir endişe şeklinde kendini gösteren bu fobi, okula gitmemek için çeşitli bahaneler uydurma veya bazı rahatsızlıkların görülmesi ile kendini gösterir.

Çocuklar, okul çağı geldiğinde hem zihinsel hem de ruhsal olarak bu döneme hazır olurlar. Ancak bazı çocuklarda okulun ilk aylarında ağlama, aileden ayrılma korkusu, okuldan kaçma gibi davranışlar görülebilir. Çoğu çocuk yıllardır alışkın olduğu güven verici aile ortamından ayrılma korkusu ile okula gitmek istemez ancak bu isteksizliğin altında başka nedenler de yatar.

Okul Fobisi Nedir?

Basit bir tanım verecek olursak çocukların okula gitme zamanında yoğun bir endişe ve korku hissetmesidir. Yapılan araştırmalara göre okul yaşı gelen çocukların %5’inde bu fobi görülmektedir. Orta okul çağlarında da bazı yeniyetmelerde görülebilir ancak bu yaşlardaki fobinin tedavisi daha zorlu bir süreçtir.

Çocukların okula gitmek istememesinin altında genellikle anne babadan ayrı kalma korkusu yatar. Aile çocuklar için güven ortamı demektir. Bu ortamdan uzak kalmak ise onları yabancı insanlarla çevrili bir tehlikenin ortasında hissettirir. Bazı durumlarda da anne babalar istemeden çocuklarda okul fobisi yaratırlar. Çocuklarını korumak adına onları okulda yapmamaları gereken şeylerle ilgili sıkı tembihlerler ancak bazen işin dozunu kaçar ve bu da çocuklarda okula karşı bir korku yaratır. Kısacası okul fobisi, şiddetli bir korku nedeniyle çocukların okula gitmeyi reddetmesidir.

Okul Fobisi Belirtileri

Okula gitmek istemeyen çocuklar belirli sinyallerle bu durumu ebeveynlerine anlatmaya çalışırlar. Genellikle bu sinyaller fiziksel yakınmalar olarak kendini gösterir. Okul fobisi belirtilerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz;

  • • Okula gitmemek için ebeveynleri ikna etmeye çalışmak,
  • • Mide bulantıları, kusma,
  • • Aşırı panikleme,
  • • Uykusuzluk,
  • • Baş – karın ağrıları,
  • • Okul saatlerinde ağlama,
  • • İştahsızlık,
  • • Ödevlere ilgisizlik,
  • • Gün boyu neşesiz bir ruh hali.

Okula gitmek istemeyen çocuklar bazen anne babalarının ısrarlarına dayanamayıp yola çıkarlar ancak yol boyu ağlama, eve geri dönmek için zorlama, sınıftan eve dönme gibi davranışlar sergilerler. Çoğu çocuk ise öğretmeninden korktuğunu veya sınıf arkadaşının kendisini rahatsız ettiğini söyler.

Okul fobisi olan çocuklarda yukarıda saydığımız belirtiler genellikle okul başlama saati öncesinde görülür. Eğer bu sorunlar nedeniyle ebeveynler çocuğun okula gitmemesine ikna olursa belirtiler hemen kaybolur. Veya çocuklara o gün için okula gitmeyeceği konusunda söz verilirse mide bulantısı, baş ağrısı, kusma gibi belirtiler kesinlikle görülmez. Bu nedenle hafta sonları okul fobisi belirtilerini görmek imkansızdır.

Okul Fobisi Nedenleri

Okul fobisinin başlıca nedeni, aileden yani güven verici ortamdan uzak kalma kaygısıdır. Ayrı kalma kaygısı çocukların gelişim sürecinde sık sık görülen bir durumdur. Bu durum 1 yaş civarında başlar. Ancak normal koşullarda bu kaygı, 2 yaştan sonra azalır. Ayrılık kaygısı bozukluğu diğer yaşlarda daha şiddetli görülür ve çocukların sosyalleşme sürecini de olumsuz etkiler.

Anormal bir tepki durumu olan okul fobisi, çocukluk döneminde sıklıkla görülen bir bozukluktur. Nedeni, ayrılık korkusuna bağlansa da genetik ve çevresel nedenler de söz konusudur. Örneğin, anne veya babanın anksiyete bozukluğuna sahip olması çocuklarda okul fobisini tetikler. Yapılan çalışmalar, özellikle tek yumurta ikizlerinde okul fobisinin kalıtımsal etkilerini ortaya koymuştur. Ebeveynler ile ilgili yapılan çalışmalarda ise kaygılı ebeveynlerin çocuklarda okul fobisini artırdığı ortaya çıkmıştır.

Okul fobisinin bir diğer nedeni ise çevresel faktörlerdir. Bu bağlamda, çevresel nedenler;

  • • Ebeveynlerin yeteri kadar sevgi göstermemesi,
  • • Ebeveynlerin aşırı sınırlayıcı ve koruyucu tutumları,
  • • Boşanma,
  • • Ebeveynler arasında şiddetli kavgalar,
  • • Annelerin aşırı kaygılı olması,
  • • Babada antisosyal ve immatür davranışlar,
  • • Yeni kardeş doğumu,
  • • Aile içi şiddet şeklinde sıralanabilir.

Aynı zamanda, çocuklarda kolay incinen, hassas ve utangaç bir karakter yapısı da okul fobisi nedenleri arasında gösterilir. Sosyalleşmekten kaçınan çocuklar okula gitmek istemez ve yeni arkadaşlıklar edinmekten çekinirler. Tüm bunlara ek olarak, okulda diğer bir çocuğun zorbalığına maruz kalmak veya akademik seviyede başarı gösterememek de çocuklarda okula karşı isteksizlik yaratır.

Ebeveynler Ne Yapmalı?

Anne ve babalar ilk olarak okul fobisi olan çocukların okula gitmeleri konusunda onların endişelerini anlamalı ve baskıcı tavırlar sergilememelidirler. Ebeveynlerin bu anlamda anlayışlı ve aynı zamanda tutarlı davranışı etkili olacaktır.

Çocukların okul çağı gelmeden önce onlara okulu tanıtmak, okul sıralarında oturtmak, sınıf içi yaşamla tanıştırmak gerekir. Böylece çocuklar okula yavaş yavaş alışmaya başlar ve okulun aslında korkulacak bir ortam olmadığını anlarlar.

Aynı zamanda, öğretmenler hakkında verilen bazı yanlış bilgiler de çocukları okuldan soğutabilir. Örneğin, şunu yaparsan öğretmenin seni sevmez veya cezalandırır gibi. Bu tür korku oluşturabilecek cümlelerden kaçınmak ve öğretmenleri çocuklara sevdirmek gerekir.  

İlk günlerde ebeveynler, çocuklar kendilerini yalnız hissetmesin diye sevdiği oyuncağını okula götürmesine izin verebilir. Götüreceği oyuncak ailenin ve güven ortamının sembolüdür. Ayrıca, öğretmen ile devamlı bir iletişim içerisinde olmak ve çocuğun sergilediği hareketlerden haberdar olmak da okul fobisinin azalmasında etkili rol oynar.

Anne ve babalar, okulun çocuğun hayatındaki anlam ve önemini onun anlayacağı bir şekilde izah etmeli ve kaygılarını gidermek için duygusal bir yakınlık kurmalıdır. Baskıcı tavır yerine çocuklarda okul fobisinin altında yatan nedenleri anlamak gerekir. Aksi halde, okula karşı kalıcı travmalar oluşabilir ve bu da çocukların gelecek okul hayatını olumsuz yönde etkiler.

Öğretmenler Ne Yapmalı?

Okul kaygısının nedeni, genellikle okulla bağlı değildir. Bu nedenle öğretmenler bu konuda daha bilinçli davranmalı ve bu durumda aileler ile iş birliği yapmalıdır. Öğretmenin davranışları ve tutumu, çocukların okulda kendini güvende hissetmesi, sevmesi için ana faktördür. Eğer sınıf arkadaşlarının baskısı, akademik başarısızlık gibi sorunlar çocuklarda okul korkusu yaratıyorsa bu durum öğretmen tarafından tespit edilmelidir.

Çocuklarda düzen, korkutma ve tehdit yoluyla sağlanmamalıdır. Kızma, bağırma, küçük düşürme gibi davranışlar çocukları yalnız ve terkedilmiş hissettirir. Bu nedenle çocukların okul korkusu anlayışla karşılanmalı ve bu konuda onlara destek verilmelidir. ‘Numara yapıyorsun’ gibi çocukları yalancı gösteren ifadeler kullanılmamalıdır. Çünkü okul fobisi olan çocuklar gerçekten kaygı duyarlar.

Çocukları sosyal çalışmalara katılmak için zorlamamak gerekir. Başlangıçta çocukların istekleri doğrultusunda hareket edilmeli ve sosyal çalışmalara zorlamak yerine yavaş yavaş alıştırılmalıdır. Örneğin, eğlenceli görevler vererek akranları ile iş birliği içerisinde olması sağlanabilir. Böylece, çocuklar yavaş yavaş kendilerini ekibin bir parçası olarak hissederler.

Son olarak, okula gitmek istemeyen çocuklarda bu sorun çözüme ulaştırılmaması halinde ileri yaşlarda daha büyük sorunlara yol açar. Bu nedenle çocuklarda okul fobisi mümkün olduğu kadar hızlı bir şekilde ortadan kaldırılmalıdır. Özel durumlar hariç, her rahatsızlık nedeniyle okuldan eve gönderilmemelidir.

Ögeyi değerlendirin
(0 oy)

Yorum yapın

Site İçi Arama